Belvivo
Ara

Gastronomi · Rehber

Mevsiminde Sebze Alışverişi: Neye, Ne Zaman Bakmalı?

Mevsimi içinde alınan sebze hem daha lezzetli hem daha uygun fiyatlı olur. İpuçları burada.

Belvivo Editör Masası2 dk okuma

Mevsiminde Sebze Alışverişi: Neye, Ne Zaman Bakmalı? yazısının kapak fotoğrafı
Fotoğraf: rawpixel · CC0

Mevsimi gelmemiş sebze çoğu zaman tatsızdır. Mevsimi içinde alınan sebze hem daha lezzetli hem daha uygun fiyatlı olur. Pazara ya da manava giderken birkaç basit işareti bilmek, her hafta daha iyi alışveriş yapmanızı sağlar. İşte bakılacak noktalar. İşte pazarda ve manavda işinize yarayacak birkaç sade işaret ve alışverişi kolaylaştıran bir yöntem.

Tezgâhın en kalabalık köşesi, mevsimin ta kendisidir.

Mevsimi nasıl anlarsınız

Kış ortasında alınan domates sert ve sulu, yazın sonunda alınan ise ekşi ve dolgundur. Mevsim dışı sebzeler uzak yerlerden gelir ya da seralarda büyütülür; tadı da buna göre sönük olur. En basit kural, tezgâhın en kalabalık köşesine yönelmektir. Bol olan şey mevsimindedir.

Fiyat da bir ipucudur. Mevsimi gelen ürün bollaştığı için ucuzlar, mevsimi geçen ise pahalanır. Aynı sebzeyi iki farklı tezgâhta karşılaştırmak, hem kalite hem fiyat konusunda fikir verir.

Yerel pazar mevsimi anlamanın en iyi okuludur. Tezgâh sahibine bu hafta neyin yeni geldiğini sormak çoğu zaman güzel bir yönlendirme getirir. İlkbaharda yeşil yapraklılar, yazın domates, biber ve patlıcan, sonbaharda kabak ve ayva, kışın kök sebzeler öne çıkar.

Koklayarak seçmek

Koklayarak seçin. Taze sebze toprak ve yeşillik kokar, geçmiş olan ise ya kokusuzdur ya da ekşimsidir. Domates sapının yanından, kavun ve şeftali gövdesinin ucundan koklanır; kokusu yoğunsa tadı da güzeldir.

Yapraklı sebzelerde sapların sertliği, kabaklarda parlak kabuk, patlıcanda ağırlık iyi işarettir. Elinize aldığınızda ağır geliyorsa sulu ve tazedir. Yumuşamış, buruşmuş ya da lekeli olanları ayırın.

Yanınıza bez torba alın ve sebzeleri tek tek seçin. Hazır poşetlenmiş ürünlerin içindeki zayıf parçaları görmek zordur. Kendi seçtiğiniz tek tek sebze, hem israfı hem de hayal kırıklığını azaltır.

Kokunun yanında görünüşe ve dokuya da bakın. Canlı renk, parlak yüzey ve sıkı doku tazeliğin göstergesidir. Yumuşamış, kırışmış ya da kararmış bölgeler sebzenin yaşlandığını gösterir. Elinizde hafifçe sıkıp bırakmak doğal sertliğini anlamanıza yardımcı olur.

Listeden önce ilke

Alışverişe sıkı bir listeyle gitmeyin, bir ilkeyle gidin: bu hafta pazarın en güzel üç sebzesini al. Gördüğünüz en taze, en canlı renkli olanları seçin. Eve gelince menüyü onlara göre kurun.

Mutfağın esnek kalması hem israfı azaltır hem de her hafta farklı bir tadı sofraya getirir. Bu hafta bol kabak varsa kabak çorbası, kabak mücver, fırında kabak yapılır. Haftaya patlıcan bollaşırsa menü değişir.

Bu ilkeyi uygularken tezgâhlar arasında kısa bir tur atın ve gözünüze en çok çarpanları belirleyin. Seçtiğiniz üç sebzeden birini çiğ, birini fırında, birini çorbada kullanmak hafta boyunca çeşitliliği sağlar. Kalan parçalarla sebze çorbası kaynatmak israfı önler.

Saklama ve değerlendirme

Aldığınız sebzeyi doğru saklamak da önemlidir. Yapraklı sebzeleri hafif nemli bir bezle buzdolabında, domates ve soğanı oda sıcaklığında, kökleri serin bir yerde tutun. Hemen yenmeyecek olanları pişirip dondurmak mümkündür.

Mevsim takvimini ezberlemeye gerek yok. Pazara düzenli gittikçe hangi ürünün ne zaman geldiğini kendiliğinden öğrenirsiniz. Bu bilgi, zamanla en güvenilir mutfak rehberiniz olur.

Sebzeleri yıkamayı yemeden hemen önceye bırakın; ıslak saklanan sebze çabuk bozulur. Yeşil yapraklıları kâğıt havluya sararak saklamak tazeliği uzatır. Fazla gelen domates ya da biberi sos ya da turşuya çevirmek mevsimi yıl boyunca sofraya taşımanın eski ve sağlam bir yoludur.