Gastronomi · Rehber
Ekşi Mayaya Başlamak: İlk Yedi Gün
Un, su ve sabır. Kendi mayanızı tutturmanın gün gün kılavuzu.
Belvivo Editör Masası2 dk okuma

Ekşi maya gözünüzü korkutmasın; ihtiyacınız olan yalnızca un, su ve bir cam kavanozdur. Birkaç gün boyunca küçük bir ilgi ve düzenli besleme, size canlı bir kültür kazandırır. İşte kendi mayanızı tutturmanın gün gün kılavuzu, hangi aşamada ne göreceğinizle birlikte.
Maya bir tarif değil, bakılması gereken canlı bir kültür.
Birinci ve ikinci gün
İlk gün eşit ağırlıkta tam buğday unu ile ılık suyu karıştırın. Örneğin elli gram un, elli gram su. Kavanozun ağzını gevşekçe kapatın ve ılık bir köşeye bırakın. Mutfakta ocağa yakın bir raf ya da fırının lambası açık olan hâli de uygundur, ama aşırı sıcaktan kaçının.
İkinci günden itibaren her gün karışımın yarısını ayırıp taze un ve suyla besleyin. Ayırdığınız yarıyı atmanız gerekmez; pankek ya da bisküvi hamuruna katabilirsiniz. Kavanozu aynı saatte beslemek düzen kurmanıza yardımcı olur.
Kavanoz seçerken geniş ağızlı ve temiz bir cam model tercih edin; böylece besleme sırasında karıştırmak kolay olur. Kavanozu kullanmadan önce sıcak suyla yıkayıp kurulayın. Üzerine bir bant yapıştırıp her beslemenin saatini yazmak, takip için çok işe yarar. Mutfak tartısı kullanmak, oranları tutarlı tutar.
Kabarcıklar ve koku
Üçüncü ya da dördüncü gün kabarcıklar ve hafif ekşi bir koku belirir. Koku bazen elma, bazen yoğurt andırır; bu normaldir. Yüzeyde ince bir sıvı birikirse karıştırın ve beslemeye devam edin.
Bazı günler hareketsiz görünebilir; bu da normaldir, beslemeye devam edin. Mayanın canlanması bazen beş günü bulabilir. Bir kavanoz tam buğday unu ile başlamak ilk günlerde canlanmayı hızlandırır. Küf gibi renkli, tüylü bir tabaka görürseniz kullanmayın ve baştan başlayın.
Su olarak çeşme suyunu bir süre açıkta bekletmek, klor kokusunun azalmasına yardımcı olur. Suyun ılık olması önemlidir; çok sıcak su mayayı öldürebilir, çok soğuk su ise yavaşlatır. Mutfak sıcaklığına göre mayanın hızı değişir, sıcak yazlarda daha çabuk, kışın daha geç canlanır.
Besleme günlerinde kavanozun yanına küçük bir not kâğıdı koyun ve saati yazın. Mayanın en hızlı kabardığı saati birkaç gün sonra tahmin edebilir hâle gelirsiniz. Bu not, ileride ekmek pişirme gününü planlamanızı da kolaylaştırır.
Hazır mı, nasıl anlarsınız
Yedinci günün sonunda mayanız beslendikten birkaç saat sonra hacmini ikiye katlıyorsa hazırdır. Kavanozun dışına lastik ya da bant takarak seviyeyi işaretleyin. Bu şekilde yükselişi gözle takip edebilirsiniz.
Bir kaşığını suya bırakın: yüzüyorsa ilk ekmeğinizi yoğurabilirsiniz. Yüzmüyorsa bir iki gün daha besleyin. Besleme sonrası kavanozu serin bir yerde tutarsanız yavaşlar, böylece haftada bir besleme düzenine geçebilirsiniz.
İlk somun kusursuz olmayacak, ama kabuğun çıtırtısı her şeye değer. Sabırla ve not tutarak ilerlerseniz, her somun bir öncekinden daha iyi çıkar.
Ayırdığınız mayayı değerlendirmek için basit tarifler deneyebilirsiniz. Tavada ince krep ya da yağda kızartılan bir gözleme, atılacak mayayı lezzete çevirir. Böylece besleme döngüsü israf olmaz ve mayanızın kokusunu, kıvamını yakından tanırsınız. Her besleme bir deneme fırsatı olur.
Hazır olduğunda ilk ekmeği yoğururken sabırlı olun. Hamurun dinlenmesi için bol zaman tanıyın, sıcak bir odada birkaç saat bekletin. Kabarmış hamuru şekillendirip fırında yüksek ısıda pişirin. Kabuğun sesi, mayanın başarısını duyuran ilk selam olacaktır.



