Belvivo
Ara

Gastronomi · Rehber

Zeytinyağının Peşinde: Tadım Nasıl Yapılır?

Koklamak, yudumlamak, boğazdaki yakıcılığı dinlemek. Evde zeytinyağı tadımının adımları.

Belvivo Editör Masası2 dk okuma

Zeytinyağının Peşinde: Tadım Nasıl Yapılır? yazısının kapak fotoğrafı
Fotoğraf: rawpixel · CC0

İyi zeytinyağını tanımak için uzman olmaya gerek yok, yalnızca dikkat gerekiyor. Birkaç dakikalık bir ev tadımı, mutfaktaki şişenin ne söylediğini anlamanızı sağlar. Koklamak, yudumlamak ve boğazdaki yakıcılığı dinlemek üç basit adımdır. Aşağıda adımları sırayla bulacaksınız.

Koklama aşaması

Küçük bir bardağa bir yemek kaşığı yağ koyun, avucunuzda bir dakika ısıtın ve derin bir nefesle koklayın. Taze çimen, yeşil domates, badem gibi kokular iyi işarettir. Bardağı elinizle örtmek kokuyu içeride tutar.

Tadım için koyu renkli, dar ağızlı bir bardak ideal. Yoksa şeffaf olmayan küçük bir kâse de iş görür. Rengine bakarak karar vermeyin; zeytinyağında renk, kalite hakkında çok az bilgi verir. Mide boşken ve kokulu bir yemek ya da parfüm sonrası yapılan tadım yanıltabilir.

Tadım için en az iki üç farklı zeytinyağı bulun ve her birini aynı şekilde sunun. Bardaklara numara yazıp hangisini koyduğunuzu başkasına bırakmak, ön yargıyı ortadan kaldırır. Aralarda bir dilim yeşil elma ya da su ile damağınızı temizleyin. Böylece bir yağın tadı bir sonrakini etkilemez.

Tadıp dinlemek

Ardından küçük bir yudum alın ve dişlerinizin arasından hava çekerek yağı ağzınıza yayın. Bu hafif sesli yöntem aromaların burun arkasına ulaşmasını sağlar. Yağı önce dilin ucunda, sonra yanlarında ve arkasında gezdirin.

Dilin kenarında hissedilen acılık ve boğazda bıraktığı hafif yakıcılık, tazeliğin doğal belirtilerindendir. Yakıcılıktan öksürmek bile kötü bir işaret sayılmaz. Birkaç farklı şişeyi yan yana tatmak, farkları görmenizin en kolay yoludur.

Tadım sırasında bir kâğıda üç özelliği puanlayın: meyvemsilik, acılık ve yakıcılık. Her biri için bir ile beş arasında bir puan verin. Karşılaştırma yaptığınızda tercihlerinizi anlarsınız; kimi insan hafif ve yumuşak, kimi insan keskin ve baharatlı yağları sever. Doğru olan, sizin damak tadınızdır.

Evde tadım yaparken mutfaktaki yemek kokularının dağılmasını bekleyin ve pencereyi birkaç dakika açın. Temiz bir ortamda koku daha net algılanır. Arkadaşlarınızla yapacağınız küçük bir tadım akşamında herkesin farklı kokular yakalaması, deneyimi daha da eğlenceli kılar.

Kusurları tanımak

Küf, sirke ya da bayat ceviz kokusu ise kusur sayılır. Yağlı, mumsu ya da metalik bir tat da şüphe uyandırabilir. Böyle bir şişeyi salatada tüketmek yerine pişirmede kullanmayı düşünebilirsiniz.

Bir tadım defteri tutmak öğrenmeyi hızlandırır. Şişenin üzerindeki hasat bilgisini, sizde bıraktığı kokuları ve acılığın şiddetini kısaca not edin.

Satın alırken şişenin etiketindeki hasat yılına, üretim yerine ve şişeleme tarihine bakın. Koyu cam ya da teneke kaplar ışığı engeller. Üreticiyle doğrudan tanışabiliyorsanız, zeytinlerin ne zaman toplandığını sorun. Erken hasat yağları genellikle daha yeşil ve daha keskin olur.

Saklama

Yağı ışıktan uzak, serin bir dolapta ve koyu renkli şişede saklayın. Ocağın yanında durmasına izin vermeyin. Açtıktan sonra birkaç ay içinde tüketmek, aromayı en canlı hâliyle yakalamanın yoludur. Büyük tenekeleri küçük şişelere bölmek, havayla temasını azaltır.

Yağı farklı yemeklerde kullanırken tadımdan öğrendiklerinizi uygulayın. Keskin ve acı yağlar ızgara et ve baklagillerle iyi uyum sağlar. Hafif ve yumuşak olanlar ise balık, salata ve tatlılarda dengeyi korur. Pişirme için daha sade bir yağ ayırıp, sofra için en güzelini saklayabilirsiniz.